Je funneldata laat zien wáár kandidaten afhaken. Wat ze niet laat zien, is waarom. Een candidate experience onderzoek vult dat gat. Je vraagt sollicitanten zelf hoe ze je proces hebben ervaren: van solliciteren tot het gesprek en de communicatie daaromheen. Dat levert verbeterpunten op die je in cijfers niet terugziet, zoals onduidelijke verwachtingen, een gesprek dat langs de kandidaat heen ging of een vervolgstap die als traag voelde.
Het korte antwoord: kandidaatfeedback vervangt je data niet, maar maakt die data uitlegbaar. Combineer beide, vraag kort en anoniem, en vertaal antwoorden direct naar één concrete aanpassing per keer.
Wat laat data zien en wat vertellen kandidaten zelf?
Interne cijfers zijn sterk in het aanwijzen van een probleem. Je ziet bijvoorbeeld dat veel mensen na de intake niet meer reageren, of dat aanbiedingen vaak worden afgewezen. In het meten van de kwaliteit van je sollicitantenstroom gaat het om zulke ratio’s per stap.
Maar een ratio is een signaal, geen verklaring. Een lage offer-to-accept kan te maken hebben met arbeidsvoorwaarden, met snelheid, met verwachtingen die niet klopten of met een concurrent die sneller was. Welke van die oorzaken bij jou speelt, kun je uit het getal alleen niet halen.
Daar helpt directe feedback. Kandidaten vertellen hoe iets voelde: of ze wisten wat de volgende stap was, of ze hun vragen over rooster of reistijd kwijt konden, of het formulier gedoe was. HR-organisatie SHRM adviseert om feedback uit kandidaatenquêtes samen met je wervingscijfers te analyseren, juist om de kandidaatervaring goed te begrijpen. Losse antwoorden zonder cijfers geven anekdotes; cijfers zonder antwoorden geven gissingen.
Wil je eerst de interne kant op orde hebben? Lees dan welke oorzaken van uitval in de candidate journey je in je proces kunt herkennen. Dit artikel gaat over de aanvulling daarop: wat de kandidaat zelf zegt.
Welke vragen leveren bruikbare feedback op zonder vertraging?
Houd het kort. Een kandidaat die net een gesprek heeft gehad of een afwijzing kreeg, vult geen lange vragenlijst in. Drie tot vijf vragen die je binnen een paar minuten beantwoordt, werken in de praktijk beter dan een uitgebreide enquête die niemand afmaakt. Dat is advies, geen gemeten norm: test zelf wat je respons doet.
SHRM noemt drie onderwerpen waar vragen in een kandidaatenquête op moeten focussen: hoe makkelijk of lastig het solliciteren was, hoe de kandidaat de gesprekken heeft ervaren en hoe goed de recruiter of hiring manager communiceerde. Dat sluit goed aan op de momenten waar je in je eigen proces invloed op hebt.
Een compacte opzet kan er zo uitzien:
- Solliciteren: Hoe makkelijk was het om te solliciteren? (schaal 1–5)
- Gesprek: Kon je in het gesprek de vragen stellen die voor jou belangrijk waren, bijvoorbeeld over rooster, reistijd of team? (ja / deels / nee)
- Communicatie: Wist je na elk contactmoment wat de volgende stap was en wanneer? (ja / deels / nee)
- Open vraag: Wat zou jij als eerste veranderen aan dit sollicitatieproces?
Die laatste open vraag is vaak het waardevolst. Een schaalvraag vertelt je dat iets wringt; de open vraag vertelt je wat. Gebruik de taal van je doelgroep. Een monteur of operator wil geen HR-jargon lezen, maar een vraag die klinkt als een normaal gesprek.
Hoe krijg je eerlijke antwoorden?
Eerlijkheid hangt af van hoe veilig het voelt om kritiek te geven. Een kandidaat die nog in de race zit, zegt eerder iets aardigs. SHRM wijst op precies die spanning: kandidaten die denken dat ze nog kans maken op de functie, zeggen vaker positieve dingen dan afgewezen kandidaten. Volgens hetzelfde artikel beloof je anonimiteit en vertel je dat de enquête los staat van de vacature. Een externe partij laten uitvragen is nog beter, aldus de geïnterviewde expert.
Hetzelfde principe zie je buiten recruitment. Bij een Britse onboarding-enquête onder nieuwe politieagenten uit 2021 kregen deelnemers volledige anonimiteit, met als doel meer reacties en eerlijke feedback. Het rapport beschrijft dat als intentie; het is geen bewijs dat anonimiteit altijd eerlijker antwoorden oplevert. Maar het is een logische basis voor je eigen opzet.
Aangenomen kandidaten bevragen
Nieuwe medewerkers hebben het hele proces doorlopen en kunnen dus het meest vertellen. Tegelijk hebben ze een belang: ze willen goed beginnen. Vraag daarom niet in het eerste gesprek met hun leidinggevende, maar via een korte, anonieme vragenlijst. Vraag ook wat hen uiteindelijk over de streep trok en wat bijna een reden was om af te haken.
Afgewezen kandidaten bevragen
Afgewezen kandidaten zijn vaak kritischer, en dat is precies wat je zoekt. Stuur de vragenlijst pas na een duidelijke, persoonlijke afwijzing. Zeg erbij dat de antwoorden geen invloed hebben op toekomstige sollicitaties. Verwacht een lagere respons, en weeg de antwoorden niet zwaarder of lichter dan die van aangenomen kandidaten: je hebt beide perspectieven nodig.
Let op privacy. Leg vast welke gegevens je bewaart en hoe lang. In hoe lang je sollicitatiegegevens mag bewaren volgens de AVG lees je waar je rekening mee houdt.
Hoe verwerk je feedback in concrete verbeteringen?
Feedback verzamelen is het makkelijke deel. Er iets mee doen is waar het vaak stokt. Een voorbeeld van hoe het wel kan: het Amerikaanse Office of Personnel Management analyseerde zoekdata en gebruikersfeedback van vacatureplatform USAJOBS en zette daarna alle zoekfilters op één tabblad, omdat dat een veelgenoemd pijnpunt uit gebruikersonderzoek was. Data en feedback leidden samen tot één concrete aanpassing.
Voor je eigen proces werkt dit stappenplan:
- Koppel antwoorden aan een processtap. Groepeer opmerkingen per moment: vacature, formulier, eerste contact, gesprek, aanbod.
- Leg ze naast je cijfers. Zie je bij dezelfde stap ook uitval? Dan heb je een sterke aanwijzing waar je moet beginnen.
- Kies één verbeterpunt. Bijvoorbeeld: na elk gesprek binnen een afgesproken termijn de volgende stap bevestigen.
- Wijs een eigenaar aan. Wie past het aan en wanneer kijk je terug?
- Meet opnieuw. Verandert de feedback en het cijfer bij die stap? Dan zit je goed. Zo niet, onderzoek een andere oorzaak.
Bespreek de uitkomsten op een vast moment, bijvoorbeeld in je recruitmentoverleg. Zo wordt feedback een terugkerend onderdeel van je aanpak, in plaats van een eenmalig project. Wil je je proces daarna sneller maken, kijk dan naar je sollicitatieproces versnellen zonder kwaliteitsverlies.
Waar let je op bij het lezen van de uitkomsten?
Een paar valkuilen om in je achterhoofd te houden:
- Kleine aantallen. Bij een handvol reacties is één uitgesproken kandidaat geen trend. Kijk of iets vaker terugkomt.
- Scheve respons. Wie heel tevreden of juist heel ontevreden is, reageert eerder. Neem dat mee in je interpretatie.
- Signaal is geen oorzaak. Een klacht over trage communicatie wijst op een mogelijk knelpunt. Controleer in je proces of dat moment ook echt traag is, of dat de verwachting vooraf niet klopte.
Bij FosFor is het analyseren van het sollicitatieproces en het verbeteren van contactmomenten onderdeel van Candidate Journey Optimalisatie, met als doel minder uitval. Lees in onze datagedreven werkwijze hoe campagnes, opvolging en voorselectie samenkomen.
Merk je dat kandidaten afhaken en weet je niet goed waarom? Begin met drie korte vragen aan je laatste tien sollicitanten. Wil je daarna sparren over wat de antwoorden betekenen voor jouw vacature? Bespreek je situatie met ons.